Kto otrzymuje Elterngeld?
Ustawa wymienia cztery warunki, które muszą wystąpić łącznie:
- miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu w Niemczech;
- wspólne zamieszkiwanie z dzieckiem;
- osobista opieka nad dzieckiem i jego wychowywanie;
- brak działalności zarobkowej albo brak pełnej działalności zarobkowej.
Brak pełnej działalności zarobkowej oznacza: najwyżej 32 godzin tygodniowo średnio w miesiącu życia dziecka (§ 1 Abs. 6 BEEG).
Jest to średnia, a nie granica tygodniowa. Tydzień z większą liczbą godzin nie szkodzi, dopóki średnia miesięczna się zgadza.
Pełnej działalności zarobkowej nie wykonuje też ten, kto pracuje w ramach kształcenia zawodowego albo jako odpowiednia osoba sprawująca dzienną opiekę nad dziećmi (Kindertagespflegeperson).
Do tego dochodzi granica dochodu.
Jeśli dochód do opodatkowania przekracza 175.000 €, prawo do świadczenia wygasa (§ 1 Abs. 8 BEEG). Chodzi o dochód do opodatkowania w rozumieniu § 2 Abs. 5 EStG, a nie o dochód brutto. Decyduje ostatni zamknięty rok podatkowy przed porodem.
O tym, czy któryś z tych warunków jest spełniony, rozstrzyga Elterngeldstelle, a nie my.
Matki i ojcowie
Warunki są takie same dla matek i ojców. Każdy rodzic, który je spełnia, ma własne prawo.
Przy porodzie mnogim istnieje jedno prawo, a nie jedno na każde dziecko (§ 1 Abs. 1 Satz 2 BEEG).
Dla pary rodziców obowiązuje ta sama granica, odniesiona do sumy obu dochodów. Wyższej kwoty dla par od kwietnia 2024 roku już nie ma.
Adopcja, dziecko małżonka, ojcostwo
Elterngeld może otrzymać także ten, kto (§ 1 Abs. 3 Satz 1 BEEG):
- przyjął do siebie dziecko w celu adopcji;
- przyjął do swojego gospodarstwa domowego dziecko małżonka;
- uznał ojcostwo, ale uznanie nie jest jeszcze skuteczne, albo złożył wniosek o ustalenie ojcostwa, w sprawie którego nie zapadła jeszcze decyzja.
Przy adopcji i opiece przedadopcyjnej zamiast dnia porodu liczy się dzień przyjęcia dziecka (§ 1 Abs. 3 Satz 1 Nr. 1 und Satz 2 BEEG).
Gdy rodzice nie mogą opiekować się dzieckiem
Jeśli rodzice nie mogą opiekować się dzieckiem z powodu ciężkiej choroby, ciężkiej niepełnosprawności lub śmierci, Elterngeld mogą otrzymać krewni do trzeciego stopnia i ich małżonkowie (§ 1 Abs. 4 BEEG).
Krewni do trzeciego stopnia to na przykład dziadkowie, pradziadkowie, rodzeństwo, wujkowie i ciotki (§ 1589 Abs. 1 Satz 3 BGB).
Muszą też spełniać pozostałe warunki, a inne osoby uprawnione nie mogą pobierać Elterngeld.
Gdy opieka zaczyna się później lub zostaje przerwana
Prawo zostaje zachowane, jeśli opieka z ważnego powodu nie może zacząć się od razu lub musi zostać przerwana (§ 1 Abs. 5 BEEG).
Miejsce zamieszkania za granicą
Bez miejsca zamieszkania w Niemczech Elterngeld przysługuje tylko wyjątkowo, na przykład przy delegowaniu za granicę, jeśli nadal obowiązuje niemieckie prawo ubezpieczeń społecznych (§ 1 Abs. 2 BEEG). Dotyczy to także małżonka mieszkającego z tą osobą we wspólnym gospodarstwie domowym.
Bez niemieckiego paszportu
Kto ma prawo do swobodnego przemieszczania się, na przykład mając obywatelstwo państwa UE, nie potrzebuje szczególnego tytułu pobytowego.
Wszyscy inni potrzebują określonych dokumentów pobytowych (§ 1 Abs. 7 BEEG), na przykład:
- zezwolenia na osiedlenie się (Niederlassungserlaubnis) lub zezwolenia na pobyt stały UE (Erlaubnis zum Daueraufenthalt-EU);
- Niebieskiej Karty UE (Blaue Karte EU);
- zezwolenia na pobyt, które co najmniej na 6 miesięcy uprawnia do pracy lub na nią pozwala.
Wyłączone są niektóre zezwolenia na pobyt, na przykład w celu kształcenia, pracy jako Au-pair, pracy sezonowej lub poszukiwania pracy. Dla innych, na przykład w celu studiów, obowiązują dodatkowe warunki.
Dla niektórych zezwoleń na pobyt z przyczyn humanitarnych obowiązują własne warunki, na przykład praca w Niemczech.